การจัดหมวดหมู่

      งานเตรียมเอกสารจดหมายเหตุประเภทรูปภาพ การตรวจสอบ การอนุรักษและทำความสะอาด การคัดแยกภาพถ่าย ฟิล์ม หรือภาพดิจิทัล เพื่อนำเข้าฐานข้อมูล Walailak Arckive เกี่ยวกับเหตุการณ์ ภารกิจ ภาพกิจกรรม หรือบุคคลที่เกี่ยวข้องกับมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์ และมีคุณค่าในการเก็บรักษาไว้เป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่มีคุณค่าอย่างยิ่ง เนื่องจากรูปภาพสามารถสะท้อนภาพเหตุการณ์ บุคคล สถานที่ วิถีชีวิต และบริบททางสังคมในแต่ละยุคสมัยได้อย่างเป็นรูปธรรมและชัดเจนกว่าสื่อประเภทข้อความ อย่างไรก็ตาม เอกสารจดหมายเหตุประเภทรูปภาพมีลักษณะเฉพาะที่เสื่อมสภาพได้ง่ายตามกาลเวลา ทั้งจากปฏิกิริยาเคมีภายในตัววัสดุเอง และจากปัจจัยภายนอก เช่น แสง อุณหภูมิ ความชื้น ตลอดจนการหยิบจับที่ไม่ถูกวิธี        ดังนั้น การเตรียมและการจัดการจดหมายเหตุประเภทรูปภาพอย่างมีระบบ จึงเป็นกระบวนการสำคัญที่ไม่เพียงแต่ช่วยยืดอายุการใช้งานของรูปภาพต้นฉบับผ่านการอนุรักษ์อย่างถูกวิธีเท่านั้น แต่ยังรวมถึงการประเมินคุณค่า การจัดหมวดหมู่ การลงรายการข้อมูลบริบท (Metadata) เพื่อให้สืบค้นได้ง่าย ตลอดจนการแปลงเป็นข้อมูลดิจิทัล (Digitization) เพื่อเพิ่มโอกาสในการเข้าถึงและนำไปใช้ประโยชน์ในเชิงวิชาการ ประวัติศาสตร์ หรือการอ้างอิงได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน

            การจัดทำคู่มือปฏิบัติงานฉบับนี้ มีวัตถุประสงค์เพื่ออธิบายกระบวนการรวบรวมและเชื่อมโยงข้อมูลรายละเอียดรายวิชาเข้าสู่ระบบฐานข้อมูลห้องสมุด ซึ่งเป็นขั้นตอนที่มีความซับซ้อน ใช้เวลา และต้องการความถูกต้องแม่นยำสูง เนื่องจากต้องรองรับข้อมูลจำนวนมากจาก 20 สำนักวิชา 125 หลักสูตร และรวมทั้งสิ้น 2,958 รายวิชา โดยครอบคลุมตั้งแต่การประสานรวบรวมข้อมูล การนำเข้าข้อมูลสู่ระบบ Walai AutoLib โดยผู้ดูแลระบบ ตลอดจนการจัดการข้อมูลเชิงลึกโดยบรรณารักษ์ในการบันทึกข้อมูลลงใน Tag 591 เพื่อเชื่อมโยงรายวิชากับรายการทรัพยากรสารสนเทศที่มีอยู่ในห้องสมุด ซึ่งจะช่วยอำนวยความสะดวกให้ผู้ใช้บริการสามารถสืบค้นหนังสือและตำราที่ใช้ประกอบการเรียนการสอนในแต่ละรายวิชาได้อย่างถูกต้องและมีประสิทธิภาพ

              

         กระบวนการวิเคราะห์และเชื่อมโยงทรัพยากรการเรียนรู้ของหลักสูตร (Curriculum Resource Mapping) ในฐานข้อมูล Walai AutoLib มีเป้าหมายที่จะทำให้ทรัพยากรการเรียนรู้ทุกรายการในระบบห้องสมุดอัตโนมัติที่สามารถสืบค้นผ่าน OPAC ด้วยแนวคิด "หนังสือทุกเล่มจะต้องมีเจ้าของ (Owner) และมีผู้ใช้ (User)"  และสามารถเชื่อมโยงแต่ละรายการเข้ากับรายวิชาของแต่ละหลักสูตรได้ เพื่อแสดงถึงความพร้อมของการจัดการเรียนการสอนแต่ละรายวิชาของแต่ละหลักสูตรได้ เพื่อแสดงถึงความพร้อมของการจัดการเรียนการสอนแต่ละรายวิชา (อาภรณ์  ไชยสุวรรณ และคณะ, 2569)

        ขอบเขตการทำงานครอบคลุมตั้งแต่การวิเคราะห์ทรัพยากรการเรียนรู้ให้สอดคล้องกับรายวิชาของแต่สำนักวิชา หลังจากนั้นดำเนินการ Mapping ทรัพยากรการเรียนรู้ให้เข้ากับรายละเอียดหลักสูตรการเรียนการสอนและลงรายการในระบบห้องสมุดอัตโนมัติ Walai AutoLib ใน Tag 591 เพื่อให้ระบบบสามารถสืบค้นตามสำนักวิชา หลักสูตร และรายวิชาได้

ผังงาน การจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ด้วยระบบ L.C.

 

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน

1. รับทรัพยากรสารสนเทศใหม่จากงานจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ  ซึ่งติดบาร์โค้ดเรียบร้อยแล้ว และบันทึกข้อมูลในระเบียนบรรณานุกรมไว้อย่างย่อ

2. เข้าสู่หน้า Dashboard ของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ WALAI AutoLib 

    2.1 เข้าสู่หน้า Dashboard

 

    2.2 เลือก "เมนู Cataloging"  และ เลือก "สืบค้นระเบียนบรรณานุกรม"

 

3. ตรวจสอบรายการทรัพยากรสารสนเทศจากฐานข้อมูล ว่าเป็นฉบับซ้ำซ้อนหรือไม่  โดยสามารถตรวจสอบได้จากรายการชื่อเรื่อง  ชื่อผู้แต่ง  เลข ISBN เลขบาร์โค้ด หรือเลขระเบียนบรรณานุกรม (เลข bib.) ก็ได้

     3.1 ถ้าเป็นฉบับซ้ำซ้อน  เขียนเลขเรียกหนังสือด้านหลังหน้าปกใน

     3.2 ถ้าไม่เป็นฉบับซ้ำซ้อน ทำการจัดหมวดหมู่ด้วยระบบ L.C. กำหนดเลขผู้แต่ง และปีที่พิมพ์ ซึ่งเรียกว่า เลขเรียกหนังสือ

เลือกช่องทางการสืบค้น  เช่น สืบค้นจาก "Barcode"

 

หน้าผลการสืบค้นจะแสดงหน้ารายการทรัพยากรสารสนเทศให้ กดปุ่มปิดหน้าต่าง เพื่อจะไปสู่หน้าระเบียนบรรณานุกรม

 

เลือก "แก้ไขระเบียนบรรณานุกรม"

 

หน้าระเบียนบรรณานุกรมที่จะแก้ไขข้อมูล

 

4. กรอก Tag 050 เลขเรียกหนังสือในระเบียนบรรณานุกรมตามแบบ MARC 21 และตามกฎของ AACR 2 ลงในฐานข้อมูล ซึ่งงานจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ ได้บันทึกข้อมูลในระเบียนบรรณานุกรมไว้อย่างย่อ

    4.1 เพิ่ม tag 050 โดยการกดปุ่ม "Insert Tag"

 

   4.2 เพิ่มข้อมูลใน  Tag 050 เลขเรียกหนังสือระบบ L.C. แล้ว กดปุ่ม "ตกลง"

ผังงาน การจัดหมวดหมู่ทรัพยากรสารสนเทศสาขามนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ด้วยระบบ L.C.

 

ขั้นตอนการปฏิบัติงาน

1. รับทรัพยากรสารสนเทศใหม่จากงานจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ  ซึ่งติดบาร์โค้ดเรียบร้อยแล้ว และบันทึกข้อมูลในระเบียนบรรณานุกรมไว้อย่างย่อ

2. เข้าสู่หน้า Dashboard ของระบบห้องสมุดอัตโนมัติ WALAI AutoLib 

    2.1 เข้าสู่หน้า Dashboard

 

    2.2 เลือก "เมนู Cataloging"  และ เลือก "สืบค้นระเบียนบรรณานุกรม"

 

3. ตรวจสอบรายการทรัพยากรสารสนเทศจากฐานข้อมูล ว่าเป็นฉบับซ้ำซ้อนหรือไม่  โดยสามารถตรวจสอบได้จากรายการชื่อเรื่อง  ชื่อผู้แต่ง  เลข ISBN เลขบาร์โค้ด หรือเลขระเบียนบรรณานุกรม (เลข bib.) ก็ได้

     3.1 ถ้าเป็นฉบับซ้ำซ้อน  เขียนเลขเรียกหนังสือด้านหลังหน้าปกใน

     3.2 ถ้าไม่เป็นฉบับซ้ำซ้อน ทำการจัดหมวดหมู่ด้วยระบบ L.C. กำหนดเลขผู้แต่ง และปีที่พิมพ์ ซึ่งเรียกว่า เลขเรียกหนังสือ

เลือกช่องทางการสืบค้น  เช่น สืบค้นจาก "Barcode"

 

หน้าผลการสืบค้นจะแสดงหน้ารายการทรัพยากรสารสนเทศให้ กดปุ่มปิดหน้าต่าง เพื่อจะไปสู่หน้าระเบียนบรรณานุกรม

 

เลือก "แก้ไขระเบียนบรรณานุกรม"

 

หน้าระเบียนบรรณานุกรมที่จะแก้ไขข้อมูล

 

4. กรอก Tag 050 เลขเรียกหนังสือในระเบียนบรรณานุกรมตามแบบ MARC 21 และตามกฎของ AACR 2 ลงในฐานข้อมูล ซึ่งงานจัดหาทรัพยากรสารสนเทศ ได้บันทึกข้อมูลในระเบียนบรรณานุกรมไว้อย่างย่อ

    4.1 เพิ่ม tag 050 โดยการกดปุ่ม "Insert Tag"

 

   4.2 เพิ่มข้อมูลใน  Tag 050 เลขเรียกหนังสือระบบ L.C. แล้ว กดปุ่ม "ตกลง"

ห้องสมุด ศูนย์บรรณสารและสื่อการศึกษา มีทรัพยากรสารสนเทศประเภทหนังสือและสิ่งพิมพ์ต่อเนื่องมากกว่า 200,000 เล่ม มีการใช้บริการโดยหยิบออกจากชั้นวางหรือถูกยืมออกและนำกลับมาส่งคืนอยู่ตลอดเวลา การจัดเก็บและจัดชั้นหนังสือจึงมีขั้นตอน วิธีการ และการปฏิบัติที่เป็นแบบแผนถูกต้องตามหลักวิชาการ จึงจัดทำเป็นคู่มือฉบับนี้เพื่อให้การจัดเก็บและค้นคืนทรัพยากรสารสนเทศอย่างมีประสิทธิภาพ

 

ห้องสมุด ศูนย์บรรณสารและสื่อการศึกษา มีทรัพยากรสารสนเทศประเภทหนังสือและสิ่งพิมพ์ต่อเนื่องมากกว่า 200,000 เล่ม มีการใช้บริการโดยหยิบออกจากชั้นวางหรือถูกยืมออกและนำกลับมาส่งคืนอยู่ตลอดเวลา การจัดเก็บและจัดชั้นหนังสือจึงมีขั้นตอน วิธีการ และการปฏิบัติที่เป็นแบบแผนถูกต้องตามหลักวิชาการ จึงจัดทำเป็นคู่มือฉบับนี้เพื่อให้การจัดเก็บและค้นคืนทรัพยากรสารสนเทศอย่างมีประสิทธิภาพ