- จารีตพิธีการ และการถ่ายภาพตามจารีตพิธีการ

จารีตพิธีการ หมายถึง งานหรือพิธีการที่มีลำดับขั้นตอน แบบแผน มารยาท ข้อบังคับการแต่งกาย การปฏิบัติเกี่ยวกับสัญลักษณ์พระราชทาน หรือธรรมเนียมปฏิบัติที่สืบทอดกันมาอย่างเคร่งครัด ซึ่งไม่สามารถปรับเปลี่ยนตามความชอบส่วนตัวของผู้ปฏิบัติงานได้

หากพิจารณาในบริบทของหน่วยงานรัฐ สถาบันอุดมศึกษา และสังคมไทย งานหรือกิจกรรมที่เข้าข่ายงานที่ต้องมีจารีตพิธีการ สามารถแบ่งออกเป็นกลุ่มหลัก ๆ ได้ดังนี้

1. งานพระราชพิธีและรัฐพิธี งานในกลุ่มนี้ถือเป็นงานที่มีระดับจารีตพิธีการสูงสุด มีกฎระเบียบ ข้อบังคับ และระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรีหรือสำนักพระราชวังควบคุมอย่างใกล้ชิด

• พิธีรับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์ ทั้งแบบเบื้องหน้าพระบรมฉายาลักษณ์ และแบบสายสะพาย
• พิธีการที่เกี่ยวเนื่องกับสถาบันพระมหากษัตริย์ อาทิ พิธีถวายพระพรชัยมงคล พิธีจุดเทียนถวายพระพรชัยมงคล พิธีวางพานพุ่มถวายราชสักการะ
• พิธีการในวันสำคัญทางประวัติศาสตร์/รัฐพิธี อาทิ พิธีวันคล้ายวันสวรรคต วันจักรี หรือวันปิยมหาราช

2. พิธีการทางการศึกษาและสถาบันอุดมศึกษา งานสถาบันอุดมศึกษาโดยเฉพาะมหาวิทยาลัยของรัฐ/ในกำกับของรัฐ มีจารีตพิธีการที่สืบทอดมาเพื่อแสดงถึงความศักดิ์สิทธิ์และเกียรติยศแห่งปริญญาบัตร

• พิธีพระราชทานปริญญาบัตร: การเข้าแถว การเดินแถว การเอ่ยชื่อ การแสดงความเคารพ (ถวายความเคารพ/โค้งคำนับ/กราบ) การรับปริญญาบัตรด้วยมือ และการแต่งกายชุดครุย
• พิธีไหว้ครู / พิธีครอบครู: พิธีเชิงจารีตเดิมที่มีการใช้เครื่องสักการะ พานไหว้ครู บทประพันธ์ไหว้ครู และขั้นตอนการแสดงความกตัญญูกตเวทิตา
• พิธีวันคล้ายวันสถาปนามหาวิทยาลัย ที่มีขั้นตอนพิธีการทางศาสนาและพิธีมอบรางวัลเกียรติยศ มีการจัดลำดับที่นั่งตามตำแหน่งบริหาร และลำดับขั้นตอนการมอบรางวัล 

สำหรับพิธีการเข้ารับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ต่อหน้าพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวของมหาวิทยาลัยวลัยลักษณ์เป็นส่วนหนึ่งของพิธีวันคล้ายวันสถาปนามหาวิทยาลัย

3. พิธีการทางศาสนาและวัฒนธรรมประเพณี งานที่มีธรรมเนียมปฏิบัติตามหลักศาสนพิธี หรือวัฒนธรรมดั้งเดิมอย่างชัดเจน

• งานพิธีทางศาสนาพุทธระดับเป็นทางการ การอาราธนาศีล อาราธนาพระปริตร การจุดธูปเทียนบูชาพระรัตนตรัย การถวายภัตตาหาร/สังฆทาน และลำดับขั้นตอนพนมมือ-กราบ
• พิธีบรรพชาอุปสมบท มีลำดับจารีตตั้งแต่การเวียนเทียนรอบอุโบสถ การขอขมา การขอบรรพชา และการขอสรณคมน์และศีล
• พิธีมงคลสมรสแบบไทยเดิม พิธีเจริญพระพุทธมนต์ พิธีแห่ขันหมาก พิธีรดน้ำสังข์รดน้ำพระพุทธมนต์ และการขอขมาผู้ใหญ่

4. งานพิธีการทางทหาร ตำรวจ และทางการเมือง งานที่มีธรรมเนียมปฏิบัติด้านระเบียบวินัย ลำดับยศ และการทูต

• พิธีสวนสนามและกระทำสัตย์ปฏิญาณตนต่อธงชัยเฉลิมพล
• พิธีพระราชทานเพลิงศพ/พิธีพระราชทานน้ำหลวงอาบศพ: มีจารีตเรื่องการอัญเชิญไฟพระราชทาน/น้ำหลวง การเดินหมุนวนเวียนซ้าย/ขวา และชุดแต่งกายไว้อาลัยตามระเบียบ รวมถึงข้อห้ามถ่ายภาพในบางขั้นตอน
• พิธีทางการทูต พิธีการยื่นสารต่าวพระราชไมตรี การจัดลำดับโต๊ะอาหารทางการ และการเชิญธงชาติ

การจับจังหวะภาพตามจารีตพิธีการ 

การบันทึกภาพพิธีการสำคัญ ต้องอาศัยความแม่นยำในการอ่านจังหวะของพิธีการ เพื่อให้ได้ภาพที่ถูกต้องตามจารีต สมเกียรติ และสื่อความหมายได้อย่างสมบูรณ์ โดยแบ่งออกเป็น 3 จังหวะสำคัญ ดังนี้:

การจับจังหวะภาพตามจารีตพิธีการในพิธีเข้ารับเครื่องราชอิสริยาภรณ์ฯ เบื้องหน้าพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว

จากประสบการณ์การทำงานที่ผ่านมา การถ่ายภาพพิธีรับพระราชทานเครื่องราชอิสริยาภรณ์เบื้องหน้าพระบรมฉายาลักษณ์พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวตามจารีตพิธีการจะมี 3 จังหวะสำคัญ ได้แก่